La kantiga de Ririka
Εναλλακτικός Τίτλος: La kantiga renombrada
Malato esta el fijo del Rey
Εναλλακτικός Τίτλος: "The Death of Prince Don Juan"
Yo so venida de Brusa
Εναλλακτικός Τίτλος: “La kondenada del Pasha”, “Sentenciado del bajá”, “Kautivo del renegado”
Ventanas altas tyenes tu
Εναλλακτικός Τίτλος: Ventanas altas tyenes tu, La kantiga de Hanum Dudu, Una noche yo me armi, Una noche yo passi
La kaida de Aman
Εναλλακτικός Τίτλος: La istoria de Aman i Mardokeo, Se vistiο la Reina Ester
Durme, mi linda donzeya
Εναλλακτικός Τίτλος: Durme, durme, Ermoza donzeya, La ermoza durmiente, La bella durmiente, La ermoza dunzelia
Biva biva Palestina
Εναλλακτικός Τίτλος: La esperanza Palestina
Όλες οι κατηγορίες
Endechas-Θρήνοι
Λαϊκά
Του έρωτα - γάμου
Παιδικά
Ιστορικά
Θρησκευτικών εορτών
Του σιωνιστικού κινήματος
Όλα τα τραγούδια
Η εβραϊκή μουσική παράδοση στον ελλαδικό χώρο
από την Ισραηλίτικη Κοινότητα Θεσσαλονίκης
Η παρούσα μελέτη αποτελεί καρπό μιας μακράς πορείας αφιερωμένης στον πολιτισμό και τη μνήμη και έχει ως αφετηρία το αρχείο της Φλώρας Μόλχο, κόρης επιζώντων του Ολοκαυτώματος από τη Θεσσαλονίκη, η οποία το δώρισε γενναιόδωρα στην Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης με στόχο την αξιοποίησή του. Το αρχείο περιλαμβάνει μοναδικές, αυθεντικές καταγραφές των γονιών της, οι οποίοι αφηγούνται ιστορίες και ερμηνεύουν σπάνια τραγούδια από την παράδοση της Θεσσαλονίκης. Μέσα από το υλικό αναδεικνύονται ορισμένα ήδη γνωστά, αλλά κυρίως σπάνια και ενδεχομένως μοναδικά τραγούδια της σεφαραδίτικης παράδοσης, όπως αυτή εξελίχθηκε στην Ελλάδα.
Συμπληρωματικά και την τεκμηρίωση του υλικού αξιοποιούνται τρεις ακόμη καθοριστικές πηγές: το Cancionero Sefardi του Alberto Hemsi, το έργο του Ραββίνου Μιχαήλ Μόλχο Traditions and Customs of the Sephardic Jews of Salonica καθώς και το πλούσιο αρχείο του τουρκοϊσραηλινού δημοσιογράφου Moshe Saoul το οποίο στεγάζεται στο Ίδρυμα Maale Adumim. Τα τραγούδια μελετώνται και συγκρίνονται στις διαφορετικές εκδοχές τους από διάφορες περιοχές της Ελλάδας, όπως η Δράμα, η Καβάλα, η Ρόδος και η Θεσσαλονίκη. Η ταξινόμησή τους γίνεται τόσο θεματικά (ερωτικά, ιστορικά, θρησκευτικά, παιδικά κ.ά.) όσο και με βάση τη στιχουργική τους μορφή (kopla, kantiga, romansa κ.λπ.). Οι μεταφράσεις αποδίδονται με ακρίβεια, κυρίως βάσει του λεξικού του Ιωσήφ Νεχαμά, με τη συμβολή ομιλητών της ισπανοεβραϊκής από την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, παρέχεται ακριβής απόδοση της προφοράς των στίχων με τη χρήση του διεθνούς φωνητικού αλφαβήτου (I.P.A.). Τέλος, ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να κατεβάσει μουσικό οδηγό και να ερμηνεύσει κάθε τραγούδι με ευκολία.
Στόχος της μελέτης είναι να προσφέρει σε μουσικούς, ερευνητές, εκπαιδευτικούς και λοιπούς ενδιαφερόμενους μια ολοκληρωμένη κατανόηση κάθε τραγουδιού: ιστορικά στοιχεία, διαφορετικές στιχουργικές εκδοχές, ηχητικά δείγματα, πρόσβαση σε βασικές βιβλιογραφικές πηγές και μουσικούς οδηγούς βασισμένους στις πληρέστερες καταγραφές. Η Φλώρα Μόλχο, φιλόλογος με σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο της Πάδοβας, υπηρέτησε επί δεκαετίες τη Νέα Ελληνική Γλώσσα ως λέκτορας στην Ιταλία και τη Βενετία. Ως μεταφράστρια λογοτεχνικών έργων και συγγραφέας του αυτοβιογραφικού έργου Στη σκιά της μνήμης, η ζωή της υπήρξε πάντα μια γέφυρα ανάμεσα στις λέξεις και τις ταυτότητες. Σήμερα, αυτή η εμπειρία αποτέλεσε το έναυσμα για την έρευνα της σεφαραδίτικης μουσικής παράδοσης.
Η συνολική επιμέλεια του προγράμματος ανήκει στην ερευνήτρια και επιστημονική συνεργάτη του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης, καθώς και υποψήφια διδάκτορα του ΑΠΘ, Μαριάντζελα Χατζησταματίου, ενώ η δημιουργία των μουσικών οδηγών, βάσει των ηχητικών αρχείων, πραγματοποιήθηκε από τον μουσικό Νίκο Παναγιωτίδη.
25 σπάνια κομμάτια από το αρχείο της Φλώρας Μόλχο, στα οποία βασίστηκε η έρευνα πάνω στην εφαρμογή.
Μακροσκελή αφηγηματικά τραγούδια, που τραγουδιούνται συνήθως κατά την επέτειο της καταστροφής του Ναού του Σολομώντα (Tisha be Av), την πιο θλιβερή ημέρα του εβραϊκού ημερολογίου.
Κοσμικά τραγούδια που αντλούν τη θεματολογία τους από την καθημερινότητα και από γεγονότα της ζωής του εκάστοτε στιχουργού. Τραγουδιούνται αυθόρμητα, χωρίς συγκεκριμένη αφορμή. Το ύφος τους θυμίζει τα ελληνικά ρεμπέτικα, όπου ένα τραγούδι μπορεί να είναι αφιερωμένο σε ένα πρόσωπο από τον περίγυρο του δημιουργού.
Αυτά τα τραγούδια εκφράζουν είτε τον ρομαντικό πόθο είτε την ερωτική απογοήτευση. Συχνά παίρνουν τη μορφή καντάδας, με τρυφερές εξομολογήσεις προς την αγαπημένη δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα νοσταλγίας και πόθου.
Αυτά περιλαμβάνουν νανουρίσματα, τραγούδια για ταχταρίσματα, καθώς και προσευχές που απευθύνονται σε παιδιά. Επίσης, υπάρχουν τραγούδια που τραγουδούν οι συγγενείς με τη γέννηση αγοριού ή κοριτσιού, καθώς και τραγούδια ειδικά προορισμένα για τα ίδια τα παιδιά.
Τραγούδια με θεματολογία εμπνευσμένη από ιστορικά γεγονότα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το «Incendyo de Saloniko», το οποίο αναφέρεται στη μεγάλη πυρκαγιά της Θεσσαλονίκης το 1917.
Πρόκειται για κοσμικά τραγούδια που συνοδεύουν εβραϊκές γιορτές όπως το Πουρίμ, το Πέσσαχ, το Χανουκά και το Ρος Ασανά. Συχνά αντλούν τη θεματολογία τους από την εβραϊκή Βίβλο, με αναφορές σε βιβλικές προσωπικότητες και ιστορίες, όπως η θυσία του Αβραάμ ή η ιστορία της Βασίλισσας Εσθήρ.
Τα τραγούδια αυτά αντικατοπτρίζουν την ελπίδα και τον διαχρονικό πόθο του εβραϊκού λαού για επιστροφή στη γη της Παλαιστίνης και την ίδρυση του εβραϊκού κράτους. Παρά το ιστορικό και πολιτικό τους περιεχόμενο, συχνά έχουν ανάλαφρο χαρακτήρα και τραγουδιούνται τόσο από ενήλικες όσο και από παιδιά.