Σχετικά με το έργο

Η παρούσα μελέτη αποτελεί καρπό μιας μακράς πορείας αφιερωμένης στον πολιτισμό και τη μνήμη και έχει ως αφετηρία το αρχείο της Φλώρας Μόλχο, κόρης επιζώντων του Ολοκαυτώματος από τη Θεσσαλονίκη, η οποία το δώρισε γενναιόδωρα στην Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης με στόχο την αξιοποίησή του. Το αρχείο περιλαμβάνει μοναδικές, αυθεντικές καταγραφές των γονιών της, οι οποίοι αφηγούνται ιστορίες και ερμηνεύουν σπάνια τραγούδια από την παράδοση της Θεσσαλονίκης. Μέσα από το υλικό αναδεικνύονται ορισμένα ήδη γνωστά, αλλά κυρίως σπάνια και ενδεχομένως μοναδικά τραγούδια της σεφαραδίτικης παράδοσης, όπως αυτή εξελίχθηκε στην Ελλάδα.

Συμπληρωματικά και την τεκμηρίωση του υλικού αξιοποιούνται τρεις ακόμη καθοριστικές πηγές: το Cancionero Sefardi του Alberto Hemsi, το έργο του Ραββίνου Μιχαήλ Μόλχο Traditions and Customs of the Sephardic Jews of Salonica καθώς και το πλούσιο αρχείο του τουρκοϊσραηλινού δημοσιογράφου Moshe Saoul το οποίο στεγάζεται στο Ίδρυμα Maale Adumim. Τα τραγούδια μελετώνται και συγκρίνονται στις διαφορετικές εκδοχές τους από διάφορες περιοχές της Ελλάδας, όπως η Δράμα, η Καβάλα, η Ρόδος και η Θεσσαλονίκη. Η ταξινόμησή τους γίνεται τόσο θεματικά (ερωτικά, ιστορικά, θρησκευτικά, παιδικά κ.ά.) όσο και με βάση τη στιχουργική τους μορφή (kopla, kantiga, romansa κ.λπ.). Οι μεταφράσεις αποδίδονται με ακρίβεια, κυρίως βάσει του λεξικού του Ιωσήφ Νεχαμά, με τη συμβολή ομιλητών της ισπανοεβραϊκής από την Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, παρέχεται ακριβής απόδοση της προφοράς των στίχων με τη χρήση του διεθνούς φωνητικού αλφαβήτου (I.P.A.). Τέλος, ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να κατεβάσει μουσικό οδηγό και να ερμηνεύσει κάθε τραγούδι με ευκολία.

Στόχος της μελέτης είναι να προσφέρει σε μουσικούς, ερευνητές, εκπαιδευτικούς και λοιπούς ενδιαφερόμενους μια ολοκληρωμένη κατανόηση κάθε τραγουδιού: ιστορικά στοιχεία, διαφορετικές στιχουργικές εκδοχές, ηχητικά δείγματα, πρόσβαση σε βασικές βιβλιογραφικές πηγές και μουσικούς οδηγούς βασισμένους στις πληρέστερες καταγραφές. Η Φλώρα Μόλχο, φιλόλογος με σπουδές στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο και το Πανεπιστήμιο της Πάδοβας, υπηρέτησε επί δεκαετίες τη Νέα Ελληνική Γλώσσα ως λέκτορας στην Ιταλία και τη Βενετία. Ως μεταφράστρια λογοτεχνικών έργων και συγγραφέας του αυτοβιογραφικού έργου Στη σκιά της μνήμης, η ζωή της υπήρξε πάντα μια γέφυρα ανάμεσα στις λέξεις και τις ταυτότητες. Σήμερα, αυτή η εμπειρία αποτέλεσε το έναυσμα για την έρευνα της σεφαραδίτικης μουσικής παράδοσης.

Η συνολική επιμέλεια του προγράμματος ανήκει στην ερευνήτρια και επιστημονική συνεργάτη του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης, καθώς και υποψήφια διδάκτορα του ΑΠΘ, Μαριάντζελα Χατζησταματίου, ενώ η δημιουργία των μουσικών οδηγών, βάσει των ηχητικών αρχείων, πραγματοποιήθηκε από τον μουσικό Νίκο Παναγιωτίδη.