Las demandas de Adanali
Περιγραφή
Λαϊκό τραγούδι το οποίο αναφέρεται σε κάποιον Adanali. Είναι σύνηθες φαινόμενο στην λαϊκή μουσική παράδοση τραγούδια να αναφέρονται σε κάποιο συγκεκριμένο άτομο με το οποίο ο δημιουργός είχε δοσοληψίες ή κάποιου τύπου υποκειμενική σχέση. Το ρεμπέτικό μας τραγούδι βρίθει από τέτοια τραγούδια, όπως και η blues και το πρώιμο rock n’ roll στην δυτική μουσική παράδοση. O δημιουργός αντλεί έμπνευση από κάποιο πρόσωπο στο περιβάλλον του και περιγράφει στιγμιότυπα τα οποία δεν έχουν κάποια ουσιαστική αξία, εξυπηρετούν όμως τον σκοπό της τραγουδοποιίας.
Οι στίχοι δεν μας βοηθούν να αντλήσουμε επαρκείς πληροφορίες για το ιστορικό πλαίσιο, όμως αντιλαμβανόμαστε ότι πρόκειται για λαϊκό κείμενο του οποίου οι πρωταγωνιστές ανήκουν σε λαϊκά στρώματα. Ο Adanali, ντυμένος ‘α λα τούρκα’, δηλαδή με ρούχα οθωμανικής αισθητικής, αγοράζει παπούτσια από μουσαμά. Αργότερα ο ‘αφηγητής’ ζητάει από τον Adanali μία σειρά από χατίρια. Η αναφορά στο οθωμανικό στυλ ενδυμάτων παραπέμπει σε κάποια περίοδο πριν από τον 20ο αιώνα, όταν και αρχίζει να επικρατεί ο δυτικός τρόπος ντυσίματος. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα το αργότερο, οι σεφαραδίτες Εβραίοι της Θεσσαλονίκης είχαν υιοθετήσει έναν τρόπο ντυσίματος όμοιο με αυτόν του οθωμανικού πληθυσμού. Το κείμενο του εν λόγω τραγουδιού είναι γεμάτο από λέξεις τούρκικης προέλευσης όπως mushama, grush ή paras.
Εκδοχή 1
Las demandas de Adanali
Αρχείο Φλώρας Μόλχο Τραγουδάει ο πατέρας της Φλώρας Μόλχο, Ισαάκ.
Στίχοι
Adanali se merko kundurias /adaˈnali se meɾˈko kunduˈɾjas/ Ο Αντανάλι αγόρασε παπούτσια,
kundurias de mushama [1], vestido ala turka [2], mish! /kunduˈɾjas de muˈʃama vesˈtiðo a la ˈtuɾka miʃ/ λουστραρισμένα παπούτσια, ντυμένος α λα τούρκα, mish.
Adanali, vamos a la guerta, /adaˈnali ˈvamos a la ˈɡweɾta/ Αντανάλι, πάμε στον κήπο
arankar lichugas kon uevo a la punta [3], mish! /aɾaŋˈkaɾ liˈtʃuɣas kon ˈwevo a la ˈpunta miʃ/ να ξεριζώσουμε μαρούλια βιαστικά, mish.
Adanali, dame un grushiko [4], /adaˈnali ˈdame un ɡɾuˈʃiko/ Αντανάλι δώσε μου λίγα ψιλά,
si no tyenes tu paras [5], toma de Mushiko, mish! /si no ˈtjenes tu ˈpaɾas ˈtoma de muˈʃiko miʃ/ αν δεν έχεις εσύ χρήματα πάρε από τον Μουσίκο [6], mish.
Adanali, dame un sigaro, /adaˈnali ˈdame un siˈɣaɾo/ Αντανάλι δώσε μου ένα τσιγάρο,
si no tyenes tu tutun toma emprestado, mish! /si no ˈtjenes tu tuˈtun ˈtoma empɾesˈtaðo miʃ/ αν δεν έχεις καπνό, πάρε δανεικό, mish.
Adanali se muryo, la kantiga le kedo, mish! /adaˈnali se muˈɾjo la kanˈtiɣa le keˈðo miʃ/ Ο Αντανάλι πέθανε, του έμεινε το τραγούδι.
[1] ‘mushama ‘από την τούρκικη λέξη musamba, σημαίνει ύφασμα με επικάλυψη κεριού ή λινέλαιου. Η φράση ‘kundurias de mushama’ σημαίνει λουστραρισμένα παπούτσια.
[2] με τούρκικη αισθητική.
[3] η φράση “kon el uevo a la punta” ήταν μια έκφραση που χρησιμοποιούσαν όταν κάποιος άφηνε μια βιαστική δουλειά για την τελευταία στιγμή. Επίσης, ενίοτε χρησιμοποιείται όταν κάποιος πάει προς ανάγκη του τελευταία στιγμή. Εναλλακτικά μπορεί να ερμηνεύεται κυριολεκτικά, ότι δηλαδή θα κάνουν σαλάτα μαρούλι με αυγό. Επίσης υπάρχει περίπτωση να σημαίνει ότι θα ξεριζώσουν σποριασμένα μαρούλια, όμως αυτή η ερμηνεία μάλλον αποκλείεται.
[4] ψιλά, λίγα χρήματα, από την τουρκική λέξη Kuruş, ελληνιστί ‘γρόσι’ [5] παράδες ή χρήματα, από το τουρκικό para που ήταν νόμισμα της οθωμανικής αυτοκρατορίας.
[6] υποκοριστικό του Moshe που σημαίνει Μωυσής.
Εκδοχή 2
Las demandas de Adanali
Αρχείο Φλώρας Μόλχο Τραγουδούν γυναίκες, πιθανώς σε κάποια οικογενειακή συγκέντρωση, όμως δεν έχει σταθεί δυνατή η ταυτοποίησή τους.
Στίχοι
Adanali se merko kundurias /adaˈnali se meɾˈko kunduˈɾjas/ Ο Αντανάλι αγόρασε παπούτσια,
kundurias de mushama a bailar la turka, mish! /kunduˈɾjas de muˈʃama a bajˈlaɾ la ˈtuɾka miʃ/ παπούτσια από μουσαμά για να χορέψει τούρκικο χορό, mish
Adanali se muryo la kantiga le kedo, mish! /adaˈnali se muˈɾjo la kanˈtiɣa le keˈðo miʃ/ Ο Αντανάλι πέθανε, του έμεινε το τραγούδι, mish.
Adanali vamos a la guerta, /adaˈnali ˈvamos a la ˈɡweɾta/ Αντανάλι, πάμε στον κήπο
arankar una lichuga kon uevo a la punta, mish! /aɾaŋˈkaɾ ˈuna liˈtʃuɣa kon ˈwevo a la ˈpunta miʃ/ να ξεριζώσουμε μαρούλια βιαστικά, mish.
Μουσικός Οδηγός
ΒιβλιογραφίαNehama, Joseph. Dictionnaire du Judéo-Espagnol. Consejo superior de investigaciones cientificas. Madrid, 1977.
Έρευνα, τεκμηρίωση, μεταφράσεις και μεταγραφές προφοράς: Μαριάντζελ Χατζησταματίου Ακουστικές μεταγραφές και μουσικοί οδηγοί: Νίκος Παναγιωτίδης
Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Επιτρέπεται η χρήση του για προσωπικούς ή εκπαιδευτικούς σκοπούς μόνο με σαφή αναφορά στην πηγή. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η τροποποίηση ή η χρήση του για εμπορικούς σκοπούς χωρίς προηγούμενη ρητή άδεια.
