El insendyo de Saloniko
Εναλλακτικός Τίτλος: La kantiga del fuego, Dia de Shabbat la tadre
Περιγραφή
Πρόκειται για ένα από τα γνωστότερα και πλέον ηχογραφημένα τραγούδια της Θεσσαλονίκης, αποτελώντας παράλληλα ένα σπάνιο τεκμήριο αφού λειτουργεί ως μαρτυρία για τη μεγάλη πυρκαγιά του 1917. Το τραγούδι αφηγείται το χρονικό της καταστροφής, η οποία, όπως είναι γνωστό, ξεκίνησε ημέρα Σάββατο, και περιλαμβάνει αναφορές σε συγκεκριμένα τοπόσημα που επιβεβαιώνονται ιστορικά.
Ο Iσαάκ Μόλχο στην διήγησή του αναφέρει πως η μεγάλη πυρκαγιά του Αυγούστου 1917 που κατέστρεψε ολόκληρη σχεδόν την πόλη, από τα υψώματα, μέχρι τον Λευκό Πύρκο ή Μπεγιάζ Κουλέ, ενέπνευσε το εν λόγω τραγούδι όπου ο δημιουργός αποδίδει την συμφορά «εις την οργή του Θεού, διότι ορισμένα παιδιά της νέας γενιάς είχαν κάπως απομακρυνθεί από τις προσταγές της θρησκείας και κάπνιζαν το Σάββατο. Το δε άναμμα του τσιγάρου αποτελεί εργασία» όπως αναφέρει ο Ισαάκ Μόλχο στην ηχογραφημένη καταγραφή του τραγουδιού.
Στην εν Ελλάδι δισκογραφία, κυκλοφόρησε στους δίσκους, Άνοιξη στη Σαλονίκη από την Σαβίνα Γιαννάτου, Spanish-Jewish Songs of Thessaloniki όπου ερμηνεύει ο Ντέιβιντ Σαλτιέλ σε επιμέλεια του Νίκου Τζάννη-Ginnerup και Άγνωστοι μουσική θησαυροί των Ελλήνων Εβραίων από την Μαριάντζελα Χατζησταματίου και Pellegrinaggio al levante Ensemble.
Εκδοχή 1
El insendyo de Saloniko
Αρχείο Φλώρας Μόλχο. Τραγουδoύν οι γονείς της Ισαάκ και Ρίτα Μόλχο.
Εναλλακτικός Τίτλος: La kantiga del fuego, Dia de Shabbat la tadre
Στίχοι
Dia de Shabat, la tadre, /ˈdia ðe ʃaˈβat la ˈtaðɾe/ Ημέρα Σάββατο, μάνα μου,
la urika dando dos, /la uˈɾika ˈdando dos/ το ρολογάκι χτυπούσε δύο η ώρα,
fuego salio al Agua Mueva [1] /ˈfweɣo saˈljo al ˈaɣwa ˈmweβa/ φωτιά υψώθηκε στην Άγουα Νουέβα,
a Beyazkule [2] kedo /a bejazˈkule keˈðo/ στον Λευκό Πύργο σταμάτησε.
Las palombas van bolando /las paˈlombas βan boˈlando/ Τα περιστέρια πετάνε
azyendo estruision. /aˈzjendo estɾuiˈsjon/ κάνοντας σαματά.
Las mosikas van yorando /las moˈsikas βan ʝoˈɾando/ Οι υπηρέτριες κλαίνε
L' ashugar [3] se les kemo. /laʃuˈɣaɾ se les keˈmo/ η μπουγάδα τους κάηκε.
Εntintiendo mansevikos / entiˈtjen̪do manseˈβikos/ Αναλογίζονται τα παλικαράκια
lor pekados de Shabat, /loɾ peˈkaðos de ʃaˈβat/ τις αμαρτίες του Σαββάτου,
se ensanyo el Patron del mundo /se enˈsaɲo el patˈɾon del ˈmundo/ τις έμαθε ο Άρχων του Κόσμου
mos mando a Dudular. /mos manˈdo a duðuˈlaɾ/ και μας έστειλε στα Διαβατά.
Lavorando, lavorando /laβoˈɾando laβoˈɾando/ Δουλεύοντας, δουλεύοντας,
ya vyene ‘l’ aeroplan. /ʝa ˈβjene laeɾoˈplan/ να που έρχεται το αεροπλάνο,
Ya kedimos arrastrando /ʝa keˈðimos arasˈtɾando/ κι εμείς περιπλανώμαστε
por kampos y por kishlas. [4] /poɾ ˈkampos i poɾ ˈkiʃlas/ στις πεδιάδες και στους στρατώνες.
[1] Εβραϊκή συνοικία της Θεσσαλονίκης [2] Η περιοχή του Λευκού Πύργου [3] Η μπουγάδα που ήταν απλωμένη για να στεγνώσει. [4] Kishlas από την τουρκική λέξη kışla που σημαίνει στρατώνας ή στρατιωτικός καταυλισμός.
Μουσικός Οδηγός
ΒιβλιογραφίαEl Trezoro de Kantes de Sefarad. El Instituto Maale Adumim para la documentación de la lengua judeo-española y su cultura, folkmasa.org.
Nehama, Joseph. Dictionnaire du Judéo-Espagnol. Consejo superior de investigaciones cientificas. Madrid, 1977.
Έρευνα, τεκμηρίωση, μεταφράσεις και μεταγραφές προφοράς: Μαριάντζελα Χατζησταματίου Ακουστικές μεταγραφές και μουσικοί οδηγοί: Νίκος Παναγιωτίδης
Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Επιτρέπεται η χρήση του για προσωπικούς ή εκπαιδευτικούς σκοπούς μόνο με σαφή αναφορά στην πηγή. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η τροποποίηση ή η χρήση του για εμπορικούς σκοπούς χωρίς προηγούμενη ρητή άδεια.
