Το κείμενο του τραγουδιού προέρχεται από το Βιβλίο της Ρουθ ή Meguilat Rut στην εβραϊκή Βίβλο (Tanakh) [1], όχι στην εβραϊκή εκδοχή, αλλά στην ισπανοεβραϊκή. Διαβάζεται παραδοσιακά στην γιορτή του Σαβουότ και αφηγείται την ιστορία της Ρουθ, μιας χήρας με καταγωγή από καταγωγή από την περιοχή Μωάβ, η οποία επιμένει να μείνει με τη χήρα πεθερά της από την Ιουδαία, δηλώνοντας ότι «όπου πας, θα πάω εγώ… ο λαός σου θα είναι ο λαός μου και ο Θεός σου ο Θεός μου» (1:16). Η αφοσίωση της Ρουθ την οδηγεί στο χωράφι του συγγενή της, του Βοάζ, με τον οποίο τελικά παντρεύεται. Μαζί αποκτούν ένα παιδί, το οποίο αργότερα γίνεται ο παππούς του Βασιλιά Δαβίδ.
To Σαβουότ (שָׁבוּעוֹת που σημαίνει εβδομάδες) μια εβραϊκή εορτή που γιορτάζεται επτά εβδομάδες μετά το εβραϊκό Πάσχα (Πέσαχ) και τιμάει την επέτειο της δωρεάς του Νόμου από τον Θ-ό στο Όρος Σινά. Κατά την παράδοση, στο Σαβουότ καταναλώνονται κυρίως γαλακτοκομικά προϊόντα και διαβάζονται κείμενα όπως το βιβλίο της Ρουθ.
To κείμενο, καθώς προέρχεται από την Βίβλο δεν θεωρείται σπάνιο. Είναι όμως σπάνια η καταγραφή αποσπάσματος σε μορφή τραγουδιού. Στην εν λόγω μελέτη παρουσιάζουμε την εκδοχή του Ισαάκ Μόλχο. Έχουν επίσης εντοπιστεί ακόμη τρείς καταγραφές στο αρχείο του Ινστιτούτου Maale Adumim. Στο εν λόγω αρχείο, οι δύο καταγραφές φέρονται ως προερχόμενες από την παράδοση της Θεσσαλονίκης ενώ η τρίτη, ως από το Μοναστήρι της πρώην Γιουκοσλαβίας.
Στην παρούσα μελέτη θα παρουσιάσουμε αφενός την καταγραφή του Ισαάκ Μόλχο, αφετέρου την πληρέστερη από τις δύο καταγραφές του Ινστιτούτου Maale Adumim που σύμφωνα με την πηγή προέρχεται από την παράδοση της Θεσσαλονίκης.
Μετά από σύγκριση του κειμένου που μελοποιήθηκε με διάφορες μεταφράσεις της Μεγκιλά Ρουτ στα ισπανοεβραϊκά, παρατηρούνται αποκλίσεις μεταξύ των εκδόσεων. Αυτό είναι αναμενόμενο, καθώς τόσο οι ισπανοεβραϊκές όσο και οι ισπανικές εκδοχές αποτελούν μεταφράσεις από το πρωτότυπο εβραϊκό κείμενο. Ως αποτέλεσμα, δεν φαίνεται να υπάρχει μια ενιαία έκδοση στα ισπανοεβραϊκά.
[1] Η λέξη Tanahk (תַּנַ"ךְ) είναι ένα ακρωνύμιο που αντιπροσωπεύει τις τρεις κύριες ενότητες των Εβραϊκών Γραφών: την Τορά (תּוֹרָה που είναι ο "Νόμος" ή "Διδασκαλία", γνωστή και ως Πεντάτευχος, και περιλαμβάνει τα πρώτα πέντε βιβλία (Γένεση, Έξοδος, Λευιτικό, Αριθμοί και Δευτερονόμιο). Νεβι'ιμ (נְבִיאִים) που είναι προφητείες, οι οποίοι περιλαμβάνουν τα ιστορικά βιβλία (όπως Ιησούς του Ναυή, Κριτές, Σαμουήλ και Βασιλείς) και τα βιβλία των προφητών (όπως Ησαΐας, Ιερεμίας και Ιεζεκιήλ). Τέλος, Κετουβίμ (כְּתוּבִים) η "Γραφή", που είναι μια ποικιλόμορφη συλλογή βιβλίων, η οποία περιλαμβάνει ποίηση (Ψαλμοί, Παροιμίες), σοφία (Ιώβ), τα πέντε Μεγιλά (Αναγνώσματα, όπως η Ρουθ και η Εσθήρ) και ιστορικά βιβλία (Χρονικά, Έσδρα, Νεεμία).
I fue en dias de djuzgar a los djuezes / i ˈfwe en ˈdi.as de dʒuzˈɣaɾ a los ˈdʒwezes / Και έγινε στις ημέρες που έκριναν οι Κριτές
i fue ambre en la tyerra / i ˈfwe ˈambɾe en la ˈtjera / και υπήρξε πείνα στη γη
i el duvo varon de Bet-Lehem Yeuda / i el ˈduvo vaˈɾon de bet leˈem jeˈuda / και έφυγε ένας άνδρας από τη Βηθλεέμ της Ιουδαίας
por morar en tyerras de Moav / poɾ moˈɾaɾ en ˈtjeras de moˈav / για να κατοικήσει στις χώρες του Μωάβ
el i su mujer i dos sus ijos. / el i su muˈʒeɾ i dos sus ˈiʒos / αυτός, η γυναίκα του και οι δύο του γιοι
I el nombre del varon Elimeleh, / i el ˈnombɾe del vaˈɾon elimeˈlex / Και το όνομα του άνδρα ήταν Ελιμέλεχ
i el nombre de su mujer Naomi, / i el ˈnombɾe de su muˈʒeɾ naoˈmi / και το όνομα της γυναίκας του ήταν Ναομί
i nombre de dos sus ijos, / i ˈnombɾe de dos sus ˈiʒos / και τα ονόματα των δύο γιων του ήταν
Mahlon i Hilyon de Bet Lehem [de] Yeuda; / maˈlon i xiˈljon de bet leˈem jeˈuda / Μααλών και Χελαιών, Εφραθίτες από τη Βηθλεέμ της Ιουδαίας
i fueron por morar ayi. / i ˈfweɾon poɾ moˈɾaɾ aˈji / Και πήγαν να κατοικήσουν εκεί
I muryo Elimeleh marido de Naomi / i muˈɾjo elimeˈlex maˈɾiðo de naoˈmi / Και πέθανε ο Ελιμέλεχ, ο άνδρας της Ναομί
i fue romanisida la mujer de su marido / i ˈfwe romaniˈsida la muˈʒeɾ de su maˈɾiðo / και η γυναίκα του έμεινε χήρα
i muryeron [tambyen] ambos eyos / i muˈɾjeɾon tamˈbjen ˈambos ˈejos / Και πέθαναν επίσης και οι δύο
Mahlon i Hilyon [Efrati de Bet Lehem Yeuda] / maˈlon i xiˈljon efɾaˈti de bet leˈem jeˈuda / ο Μααλών και ο Χελαιών, Εφραθίτες από τη Βηθλεέμ της Ιουδαίας
i fue romanisida la mujer de su marido / i ˈfwe romaniˈsida la muˈʒeɾ de su maˈɾiðo / Και η Ναομί έμεινε χωρίς τον άνδρα της
i de dos sus ijos / i de dos sus ˈiʒos / και χωρίς τους δύο γιους της
i disho Naomi a dos sus nueras “andad, mis ijas, andad” / i ˈdiʃo naoˈmi a dos sus ˈnweɾas anˈdad mis ˈiʒas anˈdad / Και είπε η Ναομί στις δύο της νύφες: «Πηγαίνετε, κόρες μου, πηγαίνετε.»
Onde [tu] iras, ire, tu tyerra sera mi tierra, i tu Dyo [sera] mi Dyo. / ˈonde tu iˈɾas iˈɾe tu ˈtjera seˈɾa mi ˈtjera i tu ˈdjo seˈɾa mi ˈdjo / «Όπου εσύ πας, θα πάω. Η γη σου θα είναι η γη μου, και ο Θεός σου θα είναι ο Θεός μου.»
Βάση δεδομένων του Ινστιτούτου Maale Adumim. Αριθμός καταλόγου: #721
https://folkmasa.org/avshir/shirp.php?mishtane=721
Τραγουδάει ο Yaakov Tsindikario
Αυτή η καταγραφή είναι πιο μακροσκελής από την καταγραφή του Ισαάκ Μόλχο και σαφώς πιο κοντά στο κείμενο της Μεγκιλά Ρούτ. Η ερμηνεία του Yaakov Tsindikario παρουσιάζει μελωδικές διαφοροποιήσεις, είναι πλούσια σε μελίσματα και στολίδια σε σχέση με εκείνη του Μόλχο που είναι σαφώς πιο δωρική και απλή μελωδικά.
Ο τρόπος που τραγουδάει ο Tsindikario θυμίζει έντονα την αισθητική των Σεφαραδιτών ψαλτών στην Συναγωγή. Από τα μελίσματα που κάνει, αλλά και από την τοποθέτηση της φωνής του συμπεραίνουμε πως ίσως πρόκειται για ψάλτη, αλλά αυτό μένει να επαληθευτεί με περαιτέρω έρευνα στο Αρχείο της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης.
I fue en dia de djuzgar a los djuezes / i ˈfwe en ˈdi.a de dʒuzˈɣaɾ a los ˈdʒwezes / Και συνέβη κατά τις ημέρες που δίκαζαν οι κριτές
i fue ambre en la tierra; / i ˈfwe ˈambɾe en la ˈtjera / ότι υπήρξε πείνα στη γη
i anduvo varon de Bet Lehem Yeuda / i anˈduvo vaˈɾon de bet leˈem jeˈuda / Και ένας άνδρας από τη Βηθλεέμ της Ιουδαίας πήγε
por morar en kampos de Moav el i su mujer i dos sus ijos; / poɾ moˈɾaɾ en ˈkampos de moˈav el i su muˈ ʒeɾ i dos sus ˈiʒos / να κατοικήσει στα χωράφια του Μωάβ, αυτός, η γυναίκα του και οι δύο γιοι του
Ι nombre de el varon Elimeleh / i ˈnombɾe de el vaˈɾon elimeˈlex / Και το όνομα του άνδρα ήταν Ελιμέλεχ
i nombre de su mujer Naomi / i ˈnombɾe de su muˈʒeɾ naoˈmi / και το όνομα της γυναίκας του, Ναομί
i nombre de dos sus ijos / i ˈnombɾe de dos sus ˈiʒos / και τα ονόματα των δύο γιων του
Mahlon i Hilion Efrati de BetLehem Yeuda; / maˈlon i xiˈljon efɾaˈti de bet leˈem jeˈuda / Μααλών και Χελαιών, από τη Βηθλεέμ της Ιουδαίας
Ι vinieron a kampos de Moav i fueron ayi; / i biˈnjeɾon a ˈkampos de moˈav i ˈfweɾon aˈji / Και ήρθαν στα χωράφια του Μωάβ και έμειναν εκεί
i murio Elimeleh marido de Naomi / i muˈɾjo elimeˈlex maˈɾiðo de naoˈmi / Και πέθανε ο Ελιμέλεχ, ο άνδρας της Ναομί
i fue romanesida eya i dos sus ijos; / i ˈfwe romaneˈsðia ˈeja i dos sus ˈiʒos / και αυτή έμεινε μόνη με τους δύο γιους της
Ι tomaron para eyos mujeres moaviot, / i toˈmaɾon paɾa ˈejos muˈʒeɾes moaˈvjot / Και πήραν για τον εαυτό τους γυναίκες από τον λαό των Μωαβιτών
nombre de la una Orpa i nombre de la segunda Rut; / ˈnombɾe de la ˈuna ˈoɾpa i ˈnombɾe de la seˈɣunda rut / το όνομα της μιας ήταν Ορφά και της άλλης Ρουθ
Ι estuvieron ayi komo diez anyos; / i estuˈvjeɾon aˈji ˈkomo djes ˈaɲos / Και έμειναν εκεί περίπου δέκα χρόνια
i murieron tambien ambos eyos Mahlon i Hilion; / i muˈɾjeɾon tamˈbjen ˈambos ˈejos maˈlon i xiˈljon / Και πέθαναν και οι δύο, ο Μααλών και ο Χελαιών
i fue romanesida la mujer de dos sus (n)inyos i de su marido. / i ˈfwe romaneˈsiða la muˈʒeɾ de dos sus ˈniɲos i de su maˈɾiðo / και η γυναίκα έμεινε χωρίς τους δύο γιους της και τον άνδρα της
Ι alevantose eya i sus nueras i torno de kampos de Moav / i alevanˈtose ˈeja i sus ˈnweɾas i ˈtoɾno de ˈkampos de moˈav / Και σηκώθηκε αυτή και οι νύφες της για να επιστρέψουν από τα χωράφια του Μωάβ
ke oyo en kampos de Moav / ke oˈjo en ˈkampos de moˈav / γιατί είχε ακούσει στα χωράφια του Μωάβ
ke vijito Adonay a su puevlo por dar a eyos pan; / ke viʒiˈto adoˈnaj a su ˈpwevlo poɾ daɾ a ˈejos pan / ότι ο Κύριος επισκέφθηκε τον λαό Του και τους έδωσε ψωμί
Ι salio de el lugar ke fue ayi i dos sus nueras kon eyas / i saˈljo de el luˈɣaɾ ke ˈfwe aˈji i dos sus ˈnweɾas kon ˈeʝas / Και βγήκε από τον τόπο όπου βρισκόταν, μαζί με τις δύο νύφες της
** anduvieron en la karrera por tornar a tierra de Yeuda;** / i anduˈvjeɾon en la kaˈreɾa poɾ toɾˈnaɾ a ˈtjera de jeˈuda / και περπάτησαν στον δρόμο για να επιστρέψουν στη γη της Ιουδαίας
Ι disho Naomi a dos sus nueras: / i ˈdiʃo naoˈmi a dos sus ˈnweɾas / Και είπε η Ναομί στις δύο νύφες της
anda tornad kada una a kaza de su madre / ˈanda toɾˈnad ˈkada ˈuna a ˈkaza de su ˈmadɾe / «Πηγαίνετε, επιστρέψτε η καθεμία στο σπίτι της μητέρας της
aga Adonay kon vos mersed / ˈaɣa adoˈnaj kon vos meɾˈsed / ο Κύριος να σας φερθεί με καλοσύνη
komo izitesh kon los muertos i konmigo; / ˈkomo iziˈteʃ kon los ˈmweɾtos i konˈmiɣo / όπως φερθήκατε στους νεκρούς και σε εμένα»
De Adonay a vos i fayedesh olgansa / de adoˈnaj a vos i faʝeˈdeʃ olˈɣansa / «Ο Κύριος να σας δώσει να βρείτε ανάπαυση
kada una a kaza de su marido / ˈkada ˈuna a ˈkaza de su maˈɾiðo / η καθεμία στο σπίτι του άνδρα της»
i bezo a eyas; / i beˈzo a ˈeʝas / Και τις φίλησε
Ι alsaron sus boz i yoraron i diheron a ella: / i alˈsaɾon sus bos i ʝoˈɾaɾon i diˈeɾon a ˈeʝa / Και ύψωσαν τη φωνή τους και έκλαψαν και της είπαν
ke kontigo tornaremos a tu puevlo; / ke konˈtiɣo toɾnaˈɾemos a tu ˈpwevlo / «Θα επιστρέψουμε μαζί σου στον λαό σου»
Ι disho Naomi: tornad mis ijas / i ˈdiʃo naoˈmi toɾˈnad mis ˈiʒas / Και είπε η Ναομί: «Επιστρέψτε, κόρες μου
porke andaresh konmigo; / ˈpoɾke andaˈɾeʃ konˈmiɣo / γιατί να έρθετε μαζί μου;
Si aun mis ijos en mis esentinas i seran a vos por maridos; / si aun mis ˈiʒos en mis esenˈtinas i seˈɾan a vos poɾ maˈɾiðos / Έχω ακόμη γιους στην κοιλιά μου που θα μπορούσαν να γίνουν άνδρες σας;
Tornad mis ijas andad ke me envejesi de ser a varon / toɾˈnad mis ˈiʒas anˈdad ke me embeʝeˈsi de seɾ a vaˈɾon / Επιστρέψτε, κόρες μου, πηγαίνετε, γιατί είμαι πολύ γριά για να έχω άνδρα
ke dishe ay a mi esperansa. / ke ˈdiʃe aj a mi espeˈɾansa / κι αν έλεγα ότι έχω ελπίδα
tambien si fuese esta noche a varon / tamˈbjen si ˈfwese ˈesta ˈnotʃe a vaˈɾon / ακόμα κι αν αυτή τη νύχτα είχα άνδρα
i tambien si pariere ijos; / i tamˈbjen si paˈɾjeɾe ˈiʒos / και αν γεννούσα γιους
I disho Rut no roges en mi por desharte por tornar despues ti; / i ˈdiʃo rut no ˈroɣes en mi poɾ deʃaɾte poɾ toɾˈnaɾ desˈpwes ti / Και είπε η Ρουθ: «Μη με πιέζεις να σε αφήσω και να φύγω μακριά σου
Ke lo ke anduvieres andare i en lo ke durmieres dormire / ke lo ke anduˈvjeɾes andaˈɾe i en lo ke duɾˈmjeɾes doɾmiˈɾe / διότι όπου πας εσύ θα πάω κι εγώ και όπου διανυκτερεύεις θα διανυκτερεύω
tu puevlo mi puevlo i tu Dyo mi Dyo / tu ˈpwevlo mi ˈpwevlo i tu ˈdjo mi ˈdjo / ο λαός σου θα είναι λαός μου και ο Θεός σου Θεός μου
en lo ke murieres morire i ansi sere enterrada / en lo ke muˈɾjeɾes moɾiˈɾe i ˈansi seˈɾe enteˈrada / όπου πεθάνεις θα πεθάνω κι εγώ και εκεί θα ταφώ
ansi aga Adonay a mi i ansi el aga ke la muerte esparta entre mi i entre ti. / ˈansi ˈaɣa adoˈnaj a mi i ˈansi el ˈaɣa ke la ˈmweɾte esˈpaɾta ˈentɾe mi i ˈentɾe ti / έτσι να μου κάνει ο Κύριος και ακόμη περισσότερα, αν κάτι άλλο εκτός από τον θάνατο, μας χωρίσει.»

Chabad.org. “What Is Shavuot?” @Chabad, 18 Jan. 2008, www.chabad.org/library/article_cdo/aid/609663/jewish/What-Is-Shavuot.htm.
Nehama, Joseph. Dictionnaire Du Judéo-Espagnol. Madrid: Consejo superior de investigaciones cientificas, 1977.
“Ruth.” Sefaria.org, 2020, www.sefaria.org/Ruth?tab=contents. Accessed 12 Feb. 2025.
Έρευνα, τεκμηρίωση, μεταφράσεις και μεταγραφές προφοράς: Μαριάντζελα Χατζησταματίου Ακουστικές μεταγραφές και μουσικοί οδηγοί: Νίκος Παναγιωτίδης
Το περιεχόμενο αυτής της ιστοσελίδας προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα. Επιτρέπεται η χρήση του για προσωπικούς ή εκπαιδευτικούς σκοπούς μόνο με σαφή αναφορά στην πηγή. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η τροποποίηση ή η χρήση του για εμπορικούς σκοπούς χωρίς προηγούμενη ρητή άδεια.